Milano Calibro 9 is het eerste deel van de (losse) trilogie van regisseur Fernando di Leo over ‘het milieu’. Het milieu wil in dit verband zeggen: de mafia. Nadat de spaghettiwestern op de achtergrond was geraakt, werd het roer overgenomen door de misdaadfilm (Poliziottesco). Dezelfde acteurs die ooit voor cowboy had gespeeld, renden nu in modieuze kleding door de straten van Italiaanse steden als Rome, Milaan of Napels. De regisseurs waren vaak ook oude rotten uit het westerngenre: Di Leo was begonnen als scenarist voor Leone.
Hoofpersoon in Milano Calibro 9 is ene Ugo Piazza, een kruimeldief die enkele jaren geleden werd opgepakt en veroordeeld voor een kleine kraak. Aan het begin van de film komt hij vrij. Hij wordt meteen opgewacht door een paar zware jongens. De reden: de mafia denkt dat de kruimeldief een som van $ 300.000 heeft verduisterd. Een louche politiecommissaris politie heeft hetzelfde idee, en volgt dus ook argwanend de gangen van de arme Ugo, die hopeloos klem komt te zitten tussen twee tegenstanders die op hem en op elkaar loeren. Zijn enige vrienden zijn een hitman uit het milieu, en een gangstersnolletje.
Zoals veel Italiaanse poliziotteschi is Milano Calibro 9 uiterst gewelddadig. De spaghettiwesterns hadden nog te maken gehad met censuur, maar in de jaren zeventig gingen alle remmen los. De film is vooral bekend dankzij het uitzinnige acteerwerk van Mario Adorf (een Zwitser die een Italiaan imiteert!) en een uiterst verrassende ontknoping die maar liefst twee geweldige wendingen telt. Ik ga die wendingen uiteraard niet verraden, maar wil wel zeggen dat ik ze niet had voorzien.
Milano Calibro 9 is een goede poliziottesco – spannend en vol actie - maar je moet wel tegen de karakteristieke luidruchtigheid van het genre kunnen. Adorf is niet de enige die als een gek rondrent en alle dialogen roept of schreeuwt. Gastone Moschin biedt als hoofdrolspeler overigens wat tegenwicht aan al die herrie: hij speelt zijn rol nors en ingetogen.
